خلاصه مقاله کارت گرافیک

کارت گرافیک چیست؟

کارت گرافیک قطعه‌ای سخت‌افزاری است که داده‌های تصویری و
گرافیکی را پردازش می‌کند و خروجی نهایی را برای نمایش روی
مانیتور یا سایر نمایشگرها آماده می‌سازد.

مهم‌ترین بخش کارت گرافیک، پردازنده گرافیکی یا
GPU
است. بااین‌حال، یک کارت گرافیک کامل معمولاً از اجزای دیگری
مانند حافظه گرافیکی، مدار تغذیه، برد الکترونیکی، سیستم
خنک‌کننده و خروجی‌های تصویر نیز تشکیل می‌شود.

کارت گرافیک در کارهایی مانند اجرای بازی، نمایش و پردازش
ویدئو، طراحی دوبعدی، مدل‌سازی و رندر سه‌بعدی، تدوین،
شبیه‌سازی و پردازش‌های هوش مصنوعی نقش دارد.

GPU چیست؟

GPU مخفف عبارت
Graphics Processing Unit
و به معنی «پردازنده گرافیکی» است. این پردازنده برای انجام
تعداد زیادی محاسبه مشابه به‌صورت هم‌زمان طراحی شده است و
نقش اصلی را در پردازش تصویر، تولید فریم، رندر سه‌بعدی و
بسیاری از محاسبات موازی بر عهده دارد.

برخلاف CPU که معمولاً تعداد کمتری هسته قدرتمند برای اجرای
وظایف عمومی و محاسبات پیچیده دارد، GPU از تعداد زیادی واحد
پردازشی کوچک‌تر استفاده می‌کند. این ساختار باعث می‌شود GPU
بتواند حجم بزرگی از داده‌ها را به‌صورت موازی پردازش کند.

به همین دلیل، پردازنده گرافیکی فقط برای اجرای بازی کاربرد
ندارد و در نرم‌افزارهای تدوین ویدئو، طراحی سه‌بعدی، رندر،
شبیه‌سازی، پردازش تصویر، یادگیری ماشین و هوش مصنوعی نیز
استفاده می‌شود.

GPU چگونه تصویر را پردازش می‌کند؟

تفاوت GPU و کارت گرافیک چیست؟

اصطلاح‌های
GPU
و «کارت گرافیک» در گفت‌وگوهای روزمره گاهی به‌جای
یکدیگر استفاده می‌شوند؛ اما از نظر فنی، مفهوم یکسانی
ندارند.

GPU تراشه‌ای است که محاسبات گرافیکی و بسیاری از
پردازش‌های موازی را انجام می‌دهد. در مقابل، کارت گرافیک
یک مجموعه سخت‌افزاری کامل است که GPU و قطعات لازم برای
تغذیه، خنک‌سازی، ذخیره موقت داده‌ها و انتقال تصویر را
در خود جای می‌دهد.

وظیفه کارت گرافیک چیست؟

وظیفه اصلی کارت گرافیک، پردازش داده‌های تصویری و
گرافیکی است. این قطعه اطلاعاتی مانند مدل‌های سه‌بعدی،
بافت‌ها، رنگ‌ها، نورپردازی و افکت‌های تصویری را پردازش
می‌کند و نتیجه را به شکل تصویر یا فریم نهایی در اختیار
سیستم قرار می‌دهد.

در کاربردهای معمول مانند نمایش محیط سیستم‌عامل، پخش
ویدئو یا وب‌گردی، حجم پردازش گرافیکی نسبتاً محدود است؛
اما در بازی‌ها، تدوین حرفه‌ای، مدل‌سازی سه‌بعدی، رندر
و هوش مصنوعی، کارت گرافیک باید حجم بسیار بیشتری از
محاسبات را انجام دهد.

کارت گرافیک چگونه کار می‌کند؟

کارت گرافیک داده‌ها و دستورهای تصویری را از پردازنده
مرکزی، سیستم‌عامل و نرم‌افزار دریافت می‌کند. این داده‌ها
می‌توانند شامل مدل‌های سه‌بعدی، بافت‌ها، رنگ‌ها، نورها،
سایه‌ها، افکت‌ها و اطلاعات مربوط به نحوه نمایش یک صحنه
باشند.

داده‌های موردنیاز پردازش معمولاً در حافظه گرافیکی یا
VRAM
نگهداری می‌شوند. GPU با دسترسی به این داده‌ها، محاسبات
لازم را انجام می‌دهد و نتیجه را به تصویر یا فریم نهایی
تبدیل می‌کند.

این فرایند هنگام اجرای بازی یا نمایش محتوای متحرک، در
هر ثانیه بارها تکرار می‌شود. هرچه کارت گرافیک بتواند
فریم‌های بیشتری را در زمان کوتاه‌تر تولید کند، حرکت
تصویر معمولاً روان‌تر دیده می‌شود.

فریم چیست؟

هر فریم یک تصویر کامل است. زمانی که تعداد زیادی فریم
با سرعت پشت سر هم نمایش داده شوند، چشم انسان آن‌ها را
به‌صورت یک حرکت پیوسته می‌بیند.

اجزای اصلی کارت گرافیک

کارت گرافیک مجزا فقط از یک پردازنده گرافیکی تشکیل نشده
است. این قطعه مجموعه‌ای از بخش‌های پردازشی، حافظه،
مدارهای الکترونیکی، سیستم خنک‌کننده و رابط‌های ارتباطی
را در خود جای می‌دهد.

کیفیت طراحی و هماهنگی این اجزا بر عملکرد، دما، مصرف برق،
پایداری و طول عمر کارت گرافیک اثر می‌گذارد.

پردازنده گرافیکی

پردازنده گرافیکی مرکز اصلی انجام محاسبات کارت است.
معماری، تعداد واحدهای پردازشی، فرکانس کاری و فناوری ساخت
GPU از عوامل مهم در تعیین توان پردازشی آن هستند.

مقایسه تعداد هسته‌های پردازشی فقط زمانی قابل‌اعتماد است
که کارت‌ها از معماری مشابه استفاده کنند. تعداد هسته بیشتر
در دو معماری متفاوت لزوماً به معنی عملکرد بهتر نیست.

حافظه گرافیکی

VRAM داده‌هایی را نگهداری می‌کند که GPU باید سریعاً به
آن‌ها دسترسی داشته باشد. وضوح تصویر بالاتر، بافت‌های
باکیفیت‌تر، پروژه‌های پیچیده‌تر و برخی پردازش‌های حرفه‌ای
معمولاً به حافظه گرافیکی بیشتری نیاز دارند.

ظرفیت VRAM تنها معیار سرعت نیست. نوع حافظه، سرعت مؤثر،
پهنای رابط حافظه، پهنای باند و معماری GPU نیز بر عملکرد
واقعی اثر می‌گذارند.

مدار تغذیه کارت گرافیک

منبع تغذیه کامپیوتر برق را در اختیار کارت قرار می‌دهد؛
اما GPU و تراشه‌های حافظه به ولتاژهای دقیق و کنترل‌شده
نیاز دارند. مدار VRM این تبدیل و تنظیم را انجام می‌دهد.

طراحی مناسب مدار تغذیه باعث می‌شود کارت در بار پردازشی
سنگین، پایدارتر کار کند. دمای مدار تغذیه نیز باید توسط
سیستم خنک‌کننده کنترل شود.

سیستم خنک‌کننده کارت گرافیک

هنگام فعالیت GPU، بخشی از انرژی الکتریکی به گرما تبدیل
می‌شود. هیت‌سینک این گرما را از سطح تراشه دریافت می‌کند
و فن‌ها جریان هوا را از میان پره‌های آن عبور می‌دهند.

در بسیاری از مدل‌ها از لوله‌های حرارتی یا محفظه بخار
برای انتقال سریع‌تر گرما استفاده می‌شود. خمیر حرارتی
نیز فاصله‌های بسیار کوچک میان تراشه و سطح خنک‌کننده را
پر می‌کند.

انواع کارت گرافیک

کارت‌های گرافیک را می‌توان بر اساس محل قرارگیری،
نوع استفاده، سطح توان پردازشی و بازار هدف به چند گروه
تقسیم کرد. شناخت این دسته‌بندی‌ها کمک می‌کند تفاوت میان
گرافیک مجتمع، کارت گرافیک گیمینگ، کارت ورک‌استیشن و
شتاب‌دهنده‌های دیتاسنتر بهتر درک شود.

هر یک از این گروه‌ها برای هدف مشخصی طراحی شده‌اند و
انتخاب بهترین گزینه به نوع نرم‌افزار، حجم پردازش،
بودجه، مصرف برق و نیاز کاربر بستگی دارد.

گرافیک مجتمع چیست؟

گرافیک مجتمع معمولاً حافظه اختصاصی بزرگی ندارد و بخشی
از حافظه اصلی سیستم را به‌صورت اشتراکی استفاده می‌کند.
به همین دلیل عملکرد آن به سرعت RAM، پیکربندی حافظه و
توان پردازنده نیز وابسته است.

مزیت اصلی گرافیک مجتمع، مصرف برق کمتر، قیمت پایین‌تر،
گرمای کمتر و اشغال فضای محدودتر است. این ویژگی‌ها باعث
شده‌اند گرافیک مجتمع در لپ‌تاپ‌های سبک، سیستم‌های اداری
و کامپیوترهای کم‌مصرف کاربرد زیادی داشته باشد.

کارت گرافیک مجزا چیست؟

کارت گرافیک مجزا قطعه‌ای مستقل است که معمولاً روی اسلات
PCI Express
مادربرد نصب می‌شود. این کارت حافظه گرافیکی اختصاصی و
سیستم خنک‌کننده خود را دارد.

کارت مجزا در مقایسه با گرافیک مجتمع معمولاً توان
پردازشی بیشتری ارائه می‌دهد، اما مصرف برق، قیمت،
تولید گرما و فضای موردنیاز آن نیز بیشتر است.

کارت گرافیک Quadro چیست؟

نام
Quadro
سال‌ها برای کارت‌های گرافیک حرفه‌ای و ورک‌استیشن
NVIDIA استفاده می‌شد. این کارت‌ها برای کاربران فعال
در حوزه‌هایی مانند طراحی صنعتی، معماری، مهندسی،
مدل‌سازی سه‌بعدی، تولید انیمیشن و تصویرسازی حرفه‌ای
طراحی شده بودند.

بسیاری از کارت‌های حرفه‌ای جدید NVIDIA با نام‌هایی
در خانواده
NVIDIA RTX Professional
عرضه می‌شوند؛ بااین‌حال اصطلاح Quadro همچنان در بازار،
میان کاربران و برای اشاره به کارت‌های حرفه‌ای قدیمی‌تر
بسیار رایج است.

تفاوت اصلی کارت‌های Quadro و RTX Professional با
مدل‌های گیمینگ فقط به توان خام پردازشی محدود نمی‌شود.
درایورهای حرفه‌ای، پایداری در بارهای کاری طولانی،
سازگاری با نرم‌افزارهای تخصصی و اعتبارسنجی برای برخی
برنامه‌های مهندسی از عوامل مهم این دسته هستند.

Quadro برای چه نرم‌افزارهایی استفاده می‌شود؟

کارت‌های Quadro و RTX Professional می‌توانند برای
نرم‌افزارهای طراحی مهندسی، معماری، مدل‌سازی، انیمیشن،
شبیه‌سازی و تولید محتوای حرفه‌ای مناسب باشند.

• طراحی به کمک کامپیوتر و پروژه‌های
  CAD
• مدل‌سازی قطعات صنعتی و مجموعه‌های مهندسی پیچیده
• طراحی معماری و مدل‌سازی اطلاعات ساختمان
• ساخت مدل، انیمیشن و صحنه‌های سه‌بعدی
• نمایش پروژه‌های علمی و شبیه‌سازی‌های تخصصی
• تدوین، تصحیح رنگ و تولید محتوای حرفه‌ای
• کار با چند نمایشگر و خروجی‌های تصویری تخصصی

تفاوت کلی کارت گیمینگ و کارت ورک‌استیشن

تفاوت گرافیک مجتمع و کارت گرافیک مجزا

گرافیک مجتمع و کارت گرافیک مجزا هر دو وظیفه پردازش
اطلاعات تصویری را انجام می‌دهند، اما از نظر ساختار،
حافظه، توان پردازشی، مصرف برق، قابلیت ارتقا و کاربرد
تفاوت‌های مهمی دارند.

گرافیک مجتمع معمولاً بخشی از پردازنده اصلی دستگاه است،
درحالی‌که کارت گرافیک مجزا به‌صورت یک قطعه مستقل، دارای
پردازنده گرافیکی، حافظه اختصاصی و سیستم خنک‌کننده جداگانه
است.

تفاوت در نوع حافظه

بیشتر گرافیک‌های مجتمع حافظه اختصاصی بزرگی ندارند و
بخشی از RAM سیستم را به‌صورت اشتراکی رزرو یا استفاده
می‌کنند. در نتیجه سرعت و پیکربندی حافظه اصلی می‌تواند
بر عملکرد گرافیکی آن‌ها اثر محسوسی داشته باشد.

کارت گرافیک مجزا دارای حافظه اختصاصی
VRAM
است. این حافظه برای انتقال سریع داده‌های گرافیکی طراحی
شده و معمولاً پهنای باند بیشتری نسبت به حافظه مشترک در
اختیار GPU قرار می‌دهد.

تفاوت در قدرت پردازش

گرافیک مجتمع به دلیل محدودیت فضای تراشه، توان مصرفی و
پهنای باند حافظه، معمولاً قدرت کمتری نسبت به کارت‌های
گرافیک مجزای میان‌رده و قدرتمند دارد.

البته گرافیک‌های مجتمع جدید نسبت به نسل‌های قدیمی
پیشرفت زیادی کرده‌اند و برخی از آن‌ها توان اجرای
بازی‌های سبک، ورزش‌های الکترونیکی و برنامه‌های گرافیکی
نیمه‌سنگین را نیز دارند.

کارت گرافیک مجزا منابع بیشتری را در اختیار پردازش
گرافیکی قرار می‌دهد و به همین دلیل می‌تواند وضوح بالاتر،
تنظیمات گرافیکی سنگین‌تر و نرخ فریم بیشتری ارائه کند.

تفاوت در مصرف برق و تولید گرما

گرافیک مجتمع معمولاً مصرف برق و تولید گرمای کمتری دارد؛
زیرا منابع آن با پردازنده مرکزی مشترک است و برای
دستگاه‌های کم‌مصرف طراحی می‌شود.

کارت گرافیک مجزا، به‌خصوص در مدل‌های قدرتمند، ممکن است
مقدار قابل‌توجهی برق مصرف کند. به همین دلیل به منبع
تغذیه مناسب، جریان هوای کافی و سیستم خنک‌کننده قوی‌تر
نیاز دارد.

تفاوت در قابلیت ارتقا

در کامپیوترهای رومیزی، کارت گرافیک مجزا را معمولاً
می‌توان از اسلات مادربرد خارج و با مدل دیگری جایگزین
کرد؛ البته سازگاری پاور، کیس و مادربرد باید بررسی شود.

گرافیک مجتمع بخشی از پردازنده یا تراشه اصلی دستگاه است
و به‌صورت مستقل ارتقا پیدا نمی‌کند. برای دستیابی به
گرافیک مجتمع قوی‌تر معمولاً باید پردازنده یا کل دستگاه
تعویض شود.

تفاوت در قیمت

استفاده از گرافیک مجتمع هزینه کلی سیستم را کاهش می‌دهد؛
زیرا کاربر برای دریافت خروجی تصویر و انجام کارهای سبک
مجبور به خرید یک کارت مستقل نیست.

کارت گرافیک مجزا هزینه جداگانه‌ای دارد و ممکن است خرید
پاور قوی‌تر، کیس بزرگ‌تر یا سیستم خنک‌کننده بهتر را نیز
ضروری کند.

تفاوت در کاربرد

آیا می‌توان از گرافیک مجتمع و مجزا هم‌زمان استفاده کرد؟

در برخی سیستم‌ها هر دو پردازنده گرافیکی فعال هستند.
سیستم‌عامل یا نرم‌افزار می‌تواند کارهای سبک را به گرافیک
مجتمع و پردازش‌های سنگین را به GPU مجزا واگذار کند.

این روش در لپ‌تاپ‌ها می‌تواند هنگام انجام کارهای سبک،
مصرف باتری را کاهش دهد و در زمان اجرای بازی یا برنامه
سنگین، توان GPU مجزا را در اختیار کاربر قرار دهد.

برای نرم‌افزارهای مهندسی کدام بهتر است؟

برای مشاهده نقشه‌های ساده، آموزش و پروژه‌های سبک،
گرافیک مجتمع جدید ممکن است کافی باشد؛ اما پروژه‌های
بزرگ، مدل‌های سه‌بعدی پیچیده و مجموعه‌های صنعتی معمولاً
از کارت گرافیک مجزا بهره بیشتری می‌برند.

در محیط‌های حرفه‌ای، انتخاب میان کارت‌های گیمینگ و
کارت‌های ورک‌استیشن مانند
NVIDIA Quadro
یا
NVIDIA RTX Professional
باید بر اساس نرم‌افزار مورد استفاده، اندازه پروژه و
فهرست سخت‌افزارهای تأییدشده انجام شود.

کارت‌های Quadro و RTX Professional ممکن است برای برخی
نرم‌افزارهای
CAD
و مهندسی، درایورهای اعتبارسنجی‌شده، پایداری بیشتر و
قابلیت‌های تخصصی ارائه کنند؛ اما این مزایا در همه
نرم‌افزارها و همه پروژه‌ها یکسان نیست.

مهم‌ترین مشخصات کارت گرافیک

برای مقایسه و انتخاب کارت گرافیک نباید فقط به نام مدل،
مقدار حافظه یا تعداد هسته‌های آن توجه کرد. عملکرد واقعی
هر کارت به مجموعه‌ای از عوامل مانند معماری GPU، حافظه
گرافیکی، پهنای باند، فرکانس، توان مصرفی، خنک‌کننده و
نوع نرم‌افزار بستگی دارد.

ممکن است یک کارت با حافظه بیشتر، در عمل از کارتی با
حافظه کمتر ضعیف‌تر باشد؛ زیرا ظرفیت VRAM فقط یکی از
مشخصات مؤثر بر عملکرد است.

معماری GPU چیست؟

معماری GPU به نحوه طراحی داخلی پردازنده گرافیکی اشاره
دارد. نوع واحدهای پردازشی، حافظه‌های کش، موتورهای
رمزگذاری ویدئو، واحدهای رهگیری پرتو و قابلیت‌های
محاسباتی بخشی از معماری یک GPU هستند.

دو کارت با تعداد هسته یا فرکانس مشابه ممکن است به دلیل
تفاوت معماری، عملکرد کاملاً متفاوتی داشته باشند. به
همین دلیل، مقایسه مشخصات خام باید همراه با بررسی
آزمون‌های عملی انجام شود.

تعداد هسته‌های GPU

شرکت‌های مختلف برای واحدهای پردازشی خود نام‌های متفاوتی
به کار می‌برند. در محصولات NVIDIA اصطلاح
CUDA Core
رایج است و AMD نیز از واحدهای پردازشی متناسب با معماری
محصولات خود استفاده می‌کند.

تعداد بیشتر این واحدها فقط در شرایطی معیار مقایسه مناسبی
است که دو GPU از معماری نزدیک یا یکسان استفاده کنند.
مقایسه مستقیم تعداد هسته‌های دو برند یا دو نسل متفاوت
معمولاً گمراه‌کننده است.

حافظه VRAM

VRAM برای نگهداری بافت‌ها، فریم‌ها، مدل‌ها، اطلاعات
هندسی و داده‌هایی استفاده می‌شود که GPU باید با سرعت
به آن‌ها دسترسی داشته باشد.

وضوح تصویر بالاتر، بافت‌های سنگین، پروژه‌های سه‌بعدی
پیچیده، ویدئوهای با وضوح بالا و برخی مدل‌های هوش مصنوعی
می‌توانند به حافظه بیشتری نیاز داشته باشند.

کمبود VRAM ممکن است باعث افت عملکرد، بارگذاری دیرهنگام
بافت‌ها، توقف‌های کوتاه یا انتقال مداوم داده میان حافظه
سیستم و حافظه کارت شود.

نوع حافظه و پهنای باند

نوع حافظه، سرعت مؤثر آن و عرض رابط حافظه در کنار یکدیگر
پهنای باند حافظه را شکل می‌دهند. پهنای باند بیشتر به GPU
اجازه می‌دهد حجم بیشتری از داده را در زمان کوتاه‌تری
دریافت یا ارسال کند.

بااین‌حال فناوری‌هایی مانند حافظه کش بزرگ‌تر، فشرده‌سازی
داده و بهبود معماری می‌توانند بخشی از محدودیت رابط حافظه
را جبران کنند. بنابراین عرض باس به‌تنهایی معیار قطعی
قدرت کارت نیست.

فرکانس پایه و فرکانس افزایشی

GPU ممکن است دارای فرکانس پایه و فرکانس افزایشی یا
Boost Clock
باشد. فرکانس واقعی هنگام کار با توجه به دما، توان مصرفی،
محدودیت‌های بایوس و میزان بار پردازشی تغییر می‌کند.

کارت‌هایی که خنک‌کننده و مدار تغذیه مناسب‌تری دارند،
معمولاً می‌توانند فرکانس افزایشی را برای مدت بیشتری حفظ
کنند.

توان مصرفی و منبع تغذیه

سازندگان ممکن است توان کارت را با اصطلاح‌هایی مانند
TDP،
TBP
یا
TGP
بیان کنند. تعریف دقیق این اصطلاح‌ها می‌تواند میان
سازندگان متفاوت باشد.

هنگام انتخاب پاور باید مصرف کل سیستم، کیفیت منبع تغذیه،
تعداد کابل‌های موردنیاز و توان لحظه‌ای کارت بررسی شود.
توان درج‌شده روی برچسب پاور به‌تنهایی تضمین‌کننده کیفیت
آن نیست.

مشخصات مهم در کارت‌های Quadro و RTX Professional

هنگام بررسی کارت‌های حرفه‌ای مانند
NVIDIA Quadro
و
NVIDIA RTX Professional
نباید فقط قدرت خام GPU را مقایسه کرد. نوع درایور،
سازگاری با نرم‌افزارهای تخصصی و قابلیت‌های حرفه‌ای نیز
اهمیت زیادی دارند.

ظرفیت بالای VRAM در پروژه‌های بزرگ
CAD،
مدل‌های صنعتی، صحنه‌های سه‌بعدی پیچیده و پردازش داده‌های
حجیم می‌تواند بسیار مهم باشد. برخی مدل‌های حرفه‌ای نیز
قابلیت‌هایی مانند حافظه
ECC
یا مدیریت چند نمایشگر تخصصی ارائه می‌کنند.

در کارت‌های Quadro قدیمی‌تر و مدل‌های جدید RTX
Professional، پایداری در بارهای کاری طولانی و درایورهای
تأییدشده برای برخی نرم‌افزارها ممکن است از اختلاف جزئی
در نرخ فریم مهم‌تر باشد.

برندهای کارت گرافیک

هنگام خرید کارت گرافیک بسیاری از کاربران تصور می‌کنند
برند درج‌شده روی جعبه مهم‌ترین عامل انتخاب است؛ در حالی
که ابتدا باید شرکت سازنده GPU و سپس شرکت تولیدکننده
کارت بررسی شود.

امروزه سه شرکت اصلی پردازنده‌های گرافیکی دسکتاپ را
تولید می‌کنند:
NVIDIA،
AMD
و
Intel.
سپس شرکت‌هایی مانند ASUS، MSI، Gigabyte، ZOTAC،
Sapphire، PowerColor، XFX، PNY و سایر تولیدکنندگان،
کارت نهایی را بر پایه همین GPUها طراحی و عرضه می‌کنند.

تفاوت NVIDIA و GeForce چیست؟

NVIDIA نام شرکت سازنده است، اما GeForce نام خانواده
کارت‌های گرافیک مخصوص کاربران عمومی و گیمرها است.
بنابراین هر GeForce محصول NVIDIA است، اما همه محصولات
NVIDIA از خانواده GeForce نیستند.

تفاوت Quadro و GeForce

خانواده GeForce برای اجرای بازی، استفاده روزمره،
تولید محتوا و بسیاری از کاربردهای عمومی طراحی شده است.

در مقابل، کارت‌های
Quadro
که امروزه با نام
NVIDIA RTX Professional
شناخته می‌شوند،
بیشتر برای ایستگاه‌های کاری، نرم‌افزارهای CAD،
طراحی صنعتی، مدل‌سازی سه‌بعدی، انیمیشن،
شبیه‌سازی و پروژه‌های مهندسی توسعه یافته‌اند.

این کارت‌ها معمولاً دارای درایورهای حرفه‌ای،
پایداری بیشتر در پردازش‌های طولانی،
قابلیت‌های مدیریتی و سازگاری بهتر با برخی
نرم‌افزارهای تخصصی هستند.

تفاوت Radeon و Radeon Pro

Radeon خانواده اصلی کارت‌های گرافیک AMD برای کاربران
عمومی و گیمرها است.

Radeon Pro برای محیط‌های حرفه‌ای، طراحی صنعتی،
معماری، مدل‌سازی سه‌بعدی و برخی نرم‌افزارهای تخصصی
عرضه می‌شود و مانند کارت‌های حرفه‌ای NVIDIA،
تمرکز بیشتری بر پایداری و سازگاری نرم‌افزاری دارد.

شرکت‌های سازنده کارت گرافیک

GPU توسط NVIDIA، AMD یا Intel طراحی می‌شود؛ اما
بسیاری از کارت‌های موجود در بازار توسط شرکت‌های
دیگری تولید می‌شوند.

آیا دو کارت با GPU یکسان عملکرد یکسانی دارند؟

خیر.
حتی اگر دو کارت از یک GPU استفاده کنند،
ممکن است به دلیل تفاوت در طراحی سیستم خنک‌کننده،
کیفیت مدار تغذیه، محدودیت توان،
فرکانس کارخانه‌ای،
ابعاد هیت‌سینک و کیفیت ساخت،
عملکرد و دمای متفاوتی داشته باشند.

حافظه گرافیکی (VRAM) چیست؟

حافظه گرافیکی یا
Video Random Access Memory (VRAM)
نوعی حافظه پرسرعت است که به صورت اختصاصی در اختیار
پردازنده گرافیکی قرار دارد و داده‌های موردنیاز GPU را
برای پردازش تصاویر، بازی‌ها، مدل‌های سه‌بعدی، ویدئوها،
بافت‌ها و محاسبات گرافیکی ذخیره می‌کند.

برخلاف حافظه RAM که میان پردازنده مرکزی و سایر بخش‌های
سیستم مشترک است، VRAM معمولاً فقط توسط GPU استفاده
می‌شود تا داده‌ها با کمترین تأخیر در اختیار پردازنده
گرافیکی قرار بگیرند.

VRAM چگونه کار می‌کند؟

هر زمان که یک بازی، نرم‌افزار طراحی یا برنامه رندر
اجرا می‌شود، GPU باید حجم زیادی از اطلاعات را در مدت
بسیار کوتاهی بخواند و پردازش کند.

اگر این اطلاعات مستقیماً از RAM سیستم خوانده شوند،
سرعت پردازش کاهش پیدا می‌کند؛ بنابراین داده‌هایی که
بیشترین استفاده را دارند داخل VRAM ذخیره می‌شوند تا
دسترسی GPU به آن‌ها بسیار سریع‌تر باشد.

آیا VRAM بیشتر همیشه بهتر است؟

خیر.

ظرفیت بالاتر VRAM تنها زمانی مفید است که نرم‌افزار،
بازی یا پروژه واقعاً به آن مقدار حافظه نیاز داشته
باشد.

برای مثال ممکن است یک کارت با ۸ گیگابایت حافظه،
به دلیل GPU قوی‌تر، از کارتی با ۱۲ گیگابایت حافظه
عملکرد بهتری ارائه کند.

کمبود VRAM چه مشکلاتی ایجاد می‌کند؟

• افت نرخ فریم در بازی‌ها
• بارگذاری دیرهنگام بافت‌ها
• ایجاد مکث یا Stutter
• کاهش کیفیت Textureها
• کند شدن رندر پروژه‌های سه‌بعدی
• کاهش سرعت برخی مدل‌های هوش مصنوعی
• انتقال مداوم داده میان RAM و VRAM

چه عواملی مصرف VRAM را افزایش می‌دهند؟

VRAM در کارت‌های Quadro و RTX Professional

یکی از تفاوت‌های مهم بسیاری از کارت‌های حرفه‌ای مانند
NVIDIA Quadro
و
RTX Professional
ظرفیت بالاتر حافظه گرافیکی نسبت به بسیاری از مدل‌های
گیمینگ است.

پروژه‌های CAD، مدل‌سازی صنعتی، انیمیشن‌های پیچیده،
شبیه‌سازی، اسکن سه‌بعدی، پروژه‌های BIM، تدوین فیلم‌های
سنگین و برخی مدل‌های هوش مصنوعی ممکن است به حجم زیادی
از VRAM نیاز داشته باشند.

به همین دلیل در برخی ورک‌استیشن‌ها مشاهده می‌شود که
ظرفیت حافظه گرافیکی حتی به چند ده گیگابایت نیز می‌رسد؛
موضوعی که برای بسیاری از کاربران خانگی ضرورتی ندارد.

انواع حافظه گرافیکی؛ از GDDR3 تا GDDR6X، HBM و ECC

حافظه گرافیکی فقط با عدد ظرفیت آن، مانند ۲، ۴، ۸ یا
۱۶ گیگابایت شناخته نمی‌شود. نوع حافظه، فرکانس مؤثر،
پهنای رابط، پهنای باند، مصرف برق و نحوه اتصال آن به GPU
نیز بر عملکرد واقعی کارت گرافیک اثر می‌گذارند.

در کارت‌های گرافیک قدیمی‌تر، لپ‌تاپ‌های استوک و
ورک‌استیشن‌های نسل قبل ممکن است با حافظه‌هایی مانند
DDR2، DDR3، GDDR3 و GDDR5 روبه‌رو شویم؛ در حالی که
کارت‌های جدیدتر بیشتر از GDDR6، GDDR6X یا حافظه‌های
خانواده HBM استفاده می‌کنند.

چرا نوع حافظه گرافیکی مهم است؟

نوع حافظه بر سرعت انتقال داده میان GPU و VRAM،
پهنای باند، مصرف انرژی و عملکرد کارت در وضوح‌های بالا،
بازی، رندر، تدوین و پردازش‌های حرفه‌ای تأثیر می‌گذارد.

برای مثال، دو کارت ممکن است هر دو ۴ گیگابایت حافظه
داشته باشند، اما کارتی که از GDDR5 استفاده می‌کند
معمولاً پهنای باند بیشتری نسبت به مدلی با DDR3 دارد.
البته قدرت GPU، عرض باس و معماری همچنان نقش تعیین‌کننده
دارند.

حافظه DDR3 در کارت‌های گرافیک قدیمی

در بازار لپ‌تاپ و قطعات استوک هنوز تعداد زیادی کارت یا
GPU با حافظه DDR3 وجود دارد. این حافظه در زمان خود برای
کارهای عمومی، پخش ویدئو، نرم‌افزارهای سبک و بازی‌های
قدیمی مناسب بود، اما در مقایسه با GDDR5 پهنای باند
بسیار محدودتری دارد.

برای نمونه، ممکن است دو نسخه از یک مدل مانند
GeForce GT 730 وجود داشته باشد که یکی از DDR3 و دیگری
از GDDR5 استفاده کند. نسخه GDDR5 معمولاً عملکرد بهتری
دارد، حتی اگر ظرفیت حافظه آن کمتر باشد.

نمونه کارت‌ها و لپ‌تاپ‌های قدیمی با حافظه DDR3

• NVIDIA GeForce GT 610
• NVIDIA GeForce GT 620
• برخی نسخه‌های GeForce GT 630
• برخی نسخه‌های GeForce GT 710
• برخی نسخه‌های GeForce GT 730
• NVIDIA GeForce GT 720M
• NVIDIA GeForce GT 730M
• برخی نسخه‌های GeForce GT 740M
• AMD Radeon HD 7470
• برخی مدل‌های Radeon HD 8000M
• برخی کارت‌های قدیمی Quadro سری NVS و FX

GDDR5؛ حافظه رایج در لپ‌تاپ‌ها و کارت‌های استوک

GDDR5 یکی از مهم‌ترین حافظه‌ها برای بازار فعلی محصولات
استوک و لپ‌تاپ‌های چند نسل قبل است. تعداد زیادی از
لپ‌تاپ‌های گیمینگ، مهندسی و ورک‌استیشن هنوز از GPUهایی
با حافظه GDDR5 استفاده می‌کنند.

مدل‌هایی مانند GTX 850M، GTX 860M، GTX 950M،
GTX 960M، GTX 965M، GTX 970M، GTX 980M،
GTX 1050 Laptop، GTX 1050 Ti Laptop،
GTX 1060 Laptop، MX150 و برخی نسخه‌های MX250
از نمونه‌های شناخته‌شده هستند.

در لپ‌تاپ‌های ورک‌استیشن نیز کارت‌هایی مانند
Quadro K2100M، K3100M، K4100M، M1000M،
M2000M، M3000M، P1000، P2000 و P3200
در بسیاری از مدل‌ها از حافظه GDDR5 استفاده می‌کنند.

HBM، HBM2 و HBM3

حافظه HBM با قرار دادن چند لایه حافظه روی یکدیگر و
اتصال آن‌ها از طریق مسیرهای بسیار کوتاه، پهنای باند
بسیار زیادی ایجاد می‌کند.

نسل نخست HBM در کارت‌هایی مانند AMD Radeon R9 Fury
استفاده شد. HBM2 در محصولاتی مانند Radeon Vega،
Radeon VII، برخی کارت‌های Radeon Pro،
NVIDIA Tesla و Quadro GP100 دیده می‌شود.

نسل‌های جدیدتر مانند HBM2e و HBM3 بیشتر در
شتاب‌دهنده‌های دیتاسنتر، هوش مصنوعی و پردازش‌های
محاسباتی بسیار سنگین استفاده می‌شوند.

حافظه ECC چیست؟

عبارت ECC مخفف
Error-Correcting Code
است. حافظه ECC می‌تواند برخی خطاهای تصادفی داده را
شناسایی و اصلاح کند.

در بازی معمولاً چنین قابلیتی ضروری نیست، اما در
محاسبات علمی، شبیه‌سازی، طراحی صنعتی، پردازش پزشکی،
آموزش مدل‌های هوش مصنوعی و رندرهای طولانی، صحت داده
اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

به همین دلیل برخی کارت‌های NVIDIA Quadro،
NVIDIA RTX Professional، Tesla، Radeon Pro و
شتاب‌دهنده‌های دیتاسنتری از ECC پشتیبانی می‌کنند.

حافظه کارت‌های Quadro و RTX Professional

کارت‌های حرفه‌ای قدیمی Quadro از انواع متنوع حافظه
استفاده می‌کردند. برای مثال مدل‌های Quadro FX و
Quadro K در نسل‌های مختلف با GDDR3 یا GDDR5 عرضه
شدند، در حالی که بسیاری از کارت‌های Quadro M و
Quadro P از GDDR5 استفاده می‌کنند.

در نسل Quadro RTX و NVIDIA RTX A Series استفاده از
GDDR6 رایج‌تر شد. برخی مدل‌های حرفه‌ای همچنین ظرفیت
حافظه بیشتر، پشتیبانی ECC یا قابلیت‌های ویژه برای
پروژه‌های CAD، شبیه‌سازی و تولید محتوای سنگین دارند.

برای نرم‌افزارهایی مانند AutoCAD، SolidWorks،
CATIA، Maya و نرم‌افزارهای مهندسی، نوع حافظه تنها یکی
از معیارها است. درایور حرفه‌ای، تأییدیه ISV، قدرت GPU
و ظرفیت VRAM نیز باید بررسی شوند.

آیا GDDR6 همیشه از GDDR5 بهتر است؟

از نظر فناوری حافظه، GDDR6 معمولاً سرعت و بهره‌وری
بالاتری دارد؛ اما این موضوع به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که
یک کارت GDDR6 از هر کارت GDDR5 سریع‌تر است.

برای نمونه، یک کارت قدرتمند قدیمی با GDDR5 ممکن است
از یک کارت اقتصادی جدید با GDDR6 عملکرد بیشتری داشته
باشد. قدرت تراشه، تعداد واحدهای پردازشی، پهنای باس،
محدودیت توان و معماری باید در کنار نوع حافظه سنجیده
شوند.

چگونه نوع حافظه کارت گرافیک را تشخیص دهیم؟

1. مدل دقیق کارت یا GPU را در مشخصات سازنده بررسی کنید.
2. از ابزارهای شناسایی سخت‌افزار مانند GPU-Z یا
   نرم‌افزارهای اطلاعات سیستم استفاده کنید.
3. در لپ‌تاپ، کد دقیق مدل دستگاه و GPU را بررسی کنید؛
   زیرا یک لپ‌تاپ ممکن است با چند پیکربندی متفاوت عرضه
   شده باشد.
4. فقط به مقدار حافظه نمایش‌داده‌شده در ویندوز اعتماد
   نکنید؛ زیرا حافظه اشتراکی سیستم نیز ممکن است در آن
   عدد محاسبه شده باشد.

برای لپ‌تاپ قدیمی کدام نوع حافظه مناسب‌تر است؟

در لپ‌تاپ‌های قدیمی معمولاً امکان تعویض مستقیم GPU یا
حافظه گرافیکی وجود ندارد؛ بنابراین باید عملکرد همان
ترکیب موجود را ارزیابی کرد.

برای کاربری عمومی و نرم‌افزارهای سبک، DDR3 ممکن است
کافی باشد. برای بازی‌های قدیمی، طراحی سه‌بعدی سبک و
نرم‌افزارهای گرافیکی، مدل‌های مجهز به GDDR5 معمولاً
گزینه بهتری هستند.

در لپ‌تاپ‌های ورک‌استیشن قدیمی، یک Quadro با GDDR5 و
درایور حرفه‌ای ممکن است برای SolidWorks یا CAD مناسب‌تر
از یک GPU گیمینگ هم‌رده باشد؛ هرچند برای بازی معمولاً
برتری با مدل گیمینگ است.

معماری‌های کارت گرافیک NVIDIA؛ از Tesla و Fermi تا RTX و Blackwell

شرکت NVIDIA در نسل‌های مختلف، معماری‌های گوناگونی برای
پردازنده‌های گرافیکی خود طراحی کرده است. معماری GPU
ساختار داخلی تراشه، نحوه اجرای پردازش‌ها، تعداد و نوع
واحدهای محاسباتی، حافظه کش، موتورهای ویدئویی و قابلیت‌های
گرافیکی کارت را تعیین می‌کند.

شناخت معماری کارت گرافیک به‌خصوص هنگام بررسی لپ‌تاپ‌ها،
سیستم‌های استوک و ورک‌استیشن‌های قدیمی اهمیت زیادی دارد؛
زیرا نام تجاری کارت به‌تنهایی اطلاعات کاملی درباره
قابلیت‌های آن ارائه نمی‌دهد.

برای مثال، دو کارت از خانواده GeForce یا Quadro ممکن است
ظرفیت حافظه مشابهی داشته باشند، اما به دلیل تفاوت معماری،
در مصرف برق، پشتیبانی نرم‌افزاری، قدرت پردازش و قابلیت‌های
ویدئویی کاملاً متفاوت باشند.

چرا شناخت نسل کارت گرافیک مهم است؟

• تعیین سازگاری کارت با نسخه‌های جدید درایور
• بررسی پشتیبانی از CUDA و قابلیت‌های محاسباتی
• تشخیص توانایی رمزگشایی و رمزگذاری ویدئو
• بررسی پشتیبانی از DirectX، Vulkan و OpenGL
• مقایسه مصرف برق و حرارت
• تشخیص وجود Tensor Core و RT Core
• ارزیابی مناسب‌بودن کارت برای بازی یا نرم‌افزارهای مهندسی
• تشخیص ارزش خرید لپ‌تاپ یا ورک‌استیشن استوک

جدول کلی معماری‌های مهم NVIDIA

معماری Tesla

Tesla یکی از معماری‌های قدیمی و مهم NVIDIA بود که در
کارت‌های خانواده GeForce 8، GeForce 9 و برخی محصولات
سری 200 استفاده شد. این معماری با شتاب‌دهنده‌های
دیتاسنتری جدیدی که ممکن است نام Tesla داشته باشند،
نباید اشتباه گرفته شود.

کارت‌هایی مانند GeForce 8800 GT، 9600 GT، 9800 GT،
GTX 260 و GTX 280 از نمونه‌های شناخته‌شده این دوران
هستند. برخی کارت‌های حرفه‌ای Quadro FX نیز بر اساس
تراشه‌های همین نسل تولید شدند.

محصولات Tesla امروزه برای بازی‌ها و نرم‌افزارهای جدید
بسیار قدیمی محسوب می‌شوند، اما هنوز ممکن است در
سیستم‌های اداری، کامپیوترهای صنعتی و ورک‌استیشن‌های
قدیمی دیده شوند.

معماری Fermi

Fermi در خانواده‌های GeForce 400 و GeForce 500 عرضه شد
و توجه بیشتری به پردازش‌های عمومی روی GPU داشت. این
معماری در زمان خود در محاسبات CUDA، طراحی سه‌بعدی و
پردازش‌های علمی نیز اهمیت پیدا کرد.

از مدل‌های شناخته‌شده این نسل می‌توان به GTX 460،
GTX 470، GTX 560 Ti و GTX 580 اشاره کرد.

کارت‌های حرفه‌ای Quadro 2000، Quadro 4000،
Quadro 5000 و برخی مدل‌های مشابه نیز متعلق به همین
دوره هستند و هنوز ممکن است در ورک‌استیشن‌های قدیمی
HP، Dell و Lenovo دیده شوند.

یکی از نقاط ضعف بسیاری از کارت‌های Fermi، مصرف برق و
تولید حرارت نسبتاً زیاد در مقایسه با نسل‌های بعدی است.

معماری Kepler

Kepler در تعداد زیادی از کارت‌های دسکتاپ، لپ‌تاپ و
ورک‌استیشن استفاده شد. محصولات خانواده GeForce 600،
بخش قابل‌توجهی از GeForce 700 و کارت‌های حرفه‌ای
Quadro K متعلق به این معماری هستند.

مدل‌هایی مانند GT 710، برخی نسخه‌های GT 730،
GTX 650، GTX 660، GTX 680، GTX 760 و GTX 780
از نمونه‌های معروف Kepler هستند.

در لپ‌تاپ‌ها نیز GPUهایی مانند GT 720M، GT 730M،
GT 740M، GTX 765M، GTX 770M و GTX 780M در بسیاری
از دستگاه‌های نسل قدیمی دیده می‌شوند.

کارت‌های Quadro K

خانواده Quadro K یکی از مهم‌ترین گروه‌های کارت گرافیک
در لپ‌تاپ‌ها و ورک‌استیشن‌های قدیمی است. مدل‌هایی مانند
Quadro K600، K1000M، K1100M، K2000، K2100M،
K2200، K3100M، K4000 و K4100M در سیستم‌های حرفه‌ای
استفاده شده‌اند.

این کارت‌ها ممکن است هنوز برای نسخه‌های قدیمی‌تر
AutoCAD، SolidWorks، CATIA، 3ds Max و نرم‌افزارهای
مهندسی سبک قابل استفاده باشند، اما باید سازگاری
نسخه نرم‌افزار، درایور و سیستم‌عامل بررسی شود.

معماری Maxwell

Maxwell تمرکز زیادی بر بهبود بهره‌وری انرژی داشت و به
همین دلیل در لپ‌تاپ‌ها بسیار موفق بود. کارت‌هایی مانند
GTX 750، GTX 750 Ti، GTX 950، GTX 960، GTX 970 و
GTX 980 از معماری Maxwell استفاده می‌کنند.

در لپ‌تاپ‌های قدیمی و استوک نیز مدل‌های GTX 850M،
GTX 860M، GTX 950M، GTX 960M، GTX 965M،
GTX 970M و GTX 980M بسیار رایج هستند.

بعضی GPUهای اقتصادی مانند سری GeForce 800M و 900M
ممکن است با معماری‌ها و مشخصات متفاوت عرضه شده باشند؛
بنابراین نام مدل به‌تنهایی برای شناسایی دقیق GPU کافی نیست.

کارت‌های Quadro M

کارت‌های Quadro M در بسیاری از ورک‌استیشن‌های موبایل
و دسکتاپ نسل قبل استفاده شدند. Quadro M600M،
M1000M، M1200، M2000M، M2200، M3000M،
M4000M و M5000M از مدل‌های مهم این گروه هستند.

این خانواده نسبت به Quadro K معمولاً عملکرد و بهره‌وری
انرژی بهتری ارائه می‌کند و در بازار لپ‌تاپ‌های
ورک‌استیشن استوک همچنان اهمیت دارد.

معماری Pascal

Pascal یکی از موفق‌ترین و ماندگارترین معماری‌های
NVIDIA است. این معماری در کارت‌های سری GeForce 10،
کارت‌های Quadro P و تعدادی از شتاب‌دهنده‌های حرفه‌ای
استفاده شد.

مدل‌هایی مانند GT 1030، GTX 1050، GTX 1050 Ti،
GTX 1060، GTX 1070، GTX 1080 و GTX 1080 Ti
از محصولات مشهور این نسل هستند.

در لپ‌تاپ‌ها نیز نسخه‌های GTX 1050، GTX 1050 Ti،
GTX 1060، GTX 1070 و GTX 1080 عرضه شدند. در این نسل،
فاصله عملکرد نسخه لپ‌تاپی و دسکتاپ در برخی مدل‌ها نسبت
به نسل‌های قدیمی کمتر شد، اما توان مصرفی و فرکانس دستگاه
همچنان اهمیت زیادی دارد.

کارت‌های Quadro P

Quadro P یکی از مهم‌ترین خانواده‌ها برای بازار
ورک‌استیشن استوک است. مدل‌هایی مانند Quadro P500،
P600، P1000، P2000، P2200، P3000، P3200،
P4000، P5000 و P6000 در لپ‌تاپ‌ها و سیستم‌های
حرفه‌ای استفاده شده‌اند.

این کارت‌ها در بسیاری از پروژه‌های CAD، طراحی صنعتی،
معماری، مدل‌سازی و نرم‌افزارهایی مانند AutoCAD،
SolidWorks، CATIA، Maya و 3ds Max قابل استفاده‌اند.

Quadro P2000 و P2200 به دلیل مصرف برق مناسب، حافظه
GDDR5 و درایورهای حرفه‌ای، از کارت‌های شناخته‌شده بازار
ورک‌استیشن‌های دست‌دوم هستند.

معماری Volta

Volta بیشتر برای بازار حرفه‌ای، محاسبات علمی و هوش
مصنوعی طراحی شد و برخلاف بسیاری از معماری‌های دیگر،
حضور گسترده‌ای در کارت‌های گیمینگ معمولی نداشت.

Tesla V100، Titan V و Quadro GV100 از محصولات
شناخته‌شده مبتنی بر Volta هستند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های Volta معرفی Tensor Core بود.
این واحدها برای افزایش سرعت برخی محاسبات ماتریسی و
پردازش‌های هوش مصنوعی طراحی شدند.

معماری Turing

Turing نقطه مهمی در تاریخ کارت‌های NVIDIA محسوب می‌شود؛
زیرا فناوری RTX، هسته‌های RT و نسل گسترده‌تری از
Tensor Core را وارد کارت‌های گرافیک گیمینگ و
ورک‌استیشن کرد.

سری GeForce RTX 20 شامل مدل‌هایی مانند RTX 2060،
RTX 2070، RTX 2080 و RTX 2080 Ti بر پایه Turing
ساخته شد.

سری GTX 16 مانند GTX 1650، GTX 1650 Super،
GTX 1660 و GTX 1660 Ti نیز از معماری Turing استفاده
می‌کند، اما معمولاً فاقد RT Core و Tensor Core فعال
مشابه کارت‌های RTX است.

کارت‌های Quadro RTX

Quadro RTX 3000، RTX 4000، RTX 5000، RTX 6000
و RTX 8000 از محصولات حرفه‌ای مهم این دوره هستند.

این کارت‌ها علاوه بر درایورهای حرفه‌ای، امکان استفاده
از Ray Tracing سخت‌افزاری و قابلیت‌های هوش مصنوعی را
در نرم‌افزارهای رندر، طراحی و تولید محتوا فراهم کردند.

لپ‌تاپ‌های ورک‌استیشن مجهز به Quadro RTX 3000،
RTX 4000 و RTX 5000 هنوز در بازار استوک دیده می‌شوند
و می‌توانند برای برخی پروژه‌های رندر، CAD و تولید
محتوای حرفه‌ای مناسب باشند.

معماری Ampere

Ampere در کارت‌های GeForce RTX 30 و محصولات حرفه‌ای
NVIDIA RTX A Series استفاده شد. این معماری قدرت
پردازش CUDA، Ray Tracing و هوش مصنوعی را نسبت به
نسل قبلی افزایش داد.

RTX 3050، RTX 3060، RTX 3070، RTX 3080 و RTX 3090
از مدل‌های شناخته‌شده گیمینگ این نسل هستند.

کارت‌های RTX A Series

با نسل Ampere، نام Quadro در بسیاری از محصولات جدید
کنار گذاشته شد و کارت‌های حرفه‌ای با نام‌هایی مانند
RTX A1000، RTX A2000، RTX A3000، RTX A4000،
RTX A4500، RTX A5000 و RTX A6000 عرضه شدند.

این کارت‌ها ادامه‌دهنده مسیر Quadro هستند و برای
ورک‌استیشن‌ها، نرم‌افزارهای حرفه‌ای، پروژه‌های CAD،
رندر، شبیه‌سازی و هوش مصنوعی طراحی شده‌اند.

RTX A2000 به دلیل ابعاد کوچک، مصرف برق کنترل‌شده و
پشتیبانی از قابلیت‌های RTX در بسیاری از ورک‌استیشن‌های
کوچک و سیستم‌های حرفه‌ای استفاده شده است.

معماری Ada Lovelace

Ada Lovelace در کارت‌های سری GeForce RTX 40 و
محصولات حرفه‌ای RTX Ada Generation استفاده می‌شود.
این معماری بر بهره‌وری انرژی، Ray Tracing، پردازش
هوش مصنوعی و موتورهای جدیدتر تولید ویدئو تمرکز دارد.

مدل‌هایی مانند RTX 4050 Laptop، RTX 4060،
RTX 4070، RTX 4080 و RTX 4090 از محصولات مصرف‌کننده
مبتنی بر Ada هستند.

در بازار حرفه‌ای نیز کارت‌هایی مانند RTX 2000 Ada،
RTX 4000 Ada، RTX 4500 Ada، RTX 5000 Ada و
RTX 6000 Ada برای ورک‌استیشن‌ها عرضه شدند.

این کارت‌ها برای نرم‌افزارهای مهندسی، مدل‌سازی،
رندر GPU، تدوین، واقعیت مجازی و پردازش‌های هوش مصنوعی
کاربرد دارند.

معماری Blackwell

Blackwell نسل جدیدتری از معماری‌های NVIDIA است که
تمرکز زیادی بر پردازش‌های هوش مصنوعی، رندر عصبی،
Ray Tracing و افزایش بهره‌وری پردازشی دارد.

این معماری در خانواده‌های جدید مصرف‌کننده، حرفه‌ای و
دیتاسنتری استفاده می‌شود و ادامه‌دهنده مسیر محصولات
RTX و RTX Professional است.

هنگام مقایسه محصولات مبتنی بر Blackwell باید مدل دقیق،
ظرفیت حافظه، توان مصرفی، نوع سیستم خنک‌کننده و رده
محصول بررسی شود؛ زیرا کارت‌های گیمینگ، لپ‌تاپی،
ورک‌استیشن و دیتاسنتر اهداف متفاوتی دارند.

تفاوت معماری با سری کارت گرافیک

معماری و سری تجاری یک مفهوم واحد نیستند. ممکن است چند
سری کارت از یک معماری استفاده کنند یا یک سری تجاری
شامل GPUهایی با معماری‌های متفاوت باشد.

برای مثال، خانواده GeForce 700 شامل محصولاتی با
معماری‌های متفاوت بود. برخی مدل‌ها Kepler و بعضی
مدل‌های دیگر Maxwell بودند.

همین موضوع درباره کارت‌های لپ‌تاپی نیز اهمیت دارد؛
زیرا نام‌هایی مانند GT 730M، GT 740M یا سری‌های MX
ممکن است در نسخه‌های مختلف مشخصات متفاوتی داشته باشند.

معماری کارت‌های گرافیک لپ‌تاپ

کارت‌های گرافیک لپ‌تاپی معمولاً بر اساس همان معماری
نسخه‌های دسکتاپ ساخته می‌شوند، اما محدودیت توان،
سیستم خنک‌کننده و فرکانس کاری آن‌ها متفاوت است.

دو لپ‌تاپ با نام GPU یکسان ممکن است عملکرد متفاوتی
داشته باشند؛ زیرا سازنده لپ‌تاپ می‌تواند توان مصرفی،
فرکانس و تنظیمات خنک‌کننده متفاوتی برای GPU انتخاب کند.

این موضوع در کارت‌های جدید و قدیمی هر دو وجود دارد.
برای نمونه، عملکرد یک GTX 960M یا Quadro M2000M به
خنک‌کننده و توان دستگاه وابسته است و در نسل‌های جدیدتر
نیز تفاوت توان نسخه‌های لپ‌تاپی می‌تواند اختلاف عملکرد
قابل‌توجهی ایجاد کند.

نمونه نسل‌های رایج در لپ‌تاپ‌های قدیمی و استوک

بهترین معماری NVIDIA برای نرم‌افزارهای مهندسی

انتخاب معماری مناسب به نسخه نرم‌افزار، حجم پروژه،
بودجه و نوع پردازش بستگی دارد. برای نقشه‌کشی دوبعدی و
پروژه‌های سبک، کارت‌های قدیمی‌تر Quadro K یا Quadro M
ممکن است کافی باشند.

برای پروژه‌های متوسط CAD و SolidWorks، کارت‌های
Quadro P و نسل‌های جدیدتر معمولاً گزینه متعادل‌تری
هستند. در پروژه‌های رندر، شبیه‌سازی و مدل‌سازی سنگین،
Quadro RTX، RTX A Series و RTX Professional
قابلیت‌های بیشتری ارائه می‌کنند.

در نرم‌افزارهایی مانند AutoCAD، SolidWorks، CATIA و
Maya فقط معماری GPU تعیین‌کننده نیست. ظرفیت VRAM،
قدرت CPU، مقدار RAM، نوع ذخیره‌ساز، درایور حرفه‌ای و
گواهی‌های ISV نیز اهمیت دارند.

تفاوت GeForce و Quadro در معماری یکسان

گاهی یک کارت GeForce و یک کارت Quadro از GPUهایی با
معماری نزدیک استفاده می‌کنند، اما این موضوع به معنی
یکسان‌بودن کامل آن‌ها نیست.

تفاوت می‌تواند در ظرفیت حافظه، فرکانس، توان مصرفی،
نوع درایور، پشتیبانی ECC، خروجی‌های تصویری، قابلیت‌های
مدیریتی و تأییدیه نرم‌افزارهای حرفه‌ای باشد.

GeForce معمولاً برای بازی و عملکرد عمومی بهینه می‌شود،
در حالی که Quadro و RTX Professional بیشتر بر پایداری،
دقت، سازگاری و عملکرد قابل پیش‌بینی در نرم‌افزارهای
مهندسی و تولید محتوا تمرکز دارند.

چگونه معماری کارت NVIDIA را تشخیص دهیم؟

1. مدل دقیق GPU را از Device Manager یا مشخصات
   سازنده پیدا کنید.
2. در لپ‌تاپ، مدل کامل دستگاه و کد پیکربندی آن را
   بررسی کنید.
3. با نرم‌افزارهایی مانند GPU-Z مشخصات تراشه،
   حافظه و کد GPU را مشاهده کنید.
4. نام معماری را با مدل دقیق کارت تطبیق دهید.
5. در کارت‌های دارای چند نسخه، نوع حافظه و تعداد
   هسته‌ها را نیز کنترل کنید.
6. نسخه درایور و آخرین سیستم‌عامل پشتیبانی‌شده را
   بررسی کنید.

معماری‌های کارت گرافیک AMD؛ از ATI و Terascale تا GCN، RDNA و CDNA

تاریخ پردازنده‌های گرافیکی AMD با محصولات شرکت ATI
پیوند خورده است. بسیاری از کارت‌های قدیمی که با نام
ATI Radeon شناخته می‌شوند، همچنان در رایانه‌های اداری،
لپ‌تاپ‌های قدیمی، سیستم‌های صنعتی و ورک‌استیشن‌های
استوک دیده می‌شوند.

پس از پیوستن ATI به AMD، برند Radeon برای کارت‌های
مصرف‌کننده ادامه پیدا کرد و خانواده‌هایی مانند
FirePro، Radeon Pro و AMD Instinct نیز برای
ورک‌استیشن‌ها، پردازش‌های حرفه‌ای، محاسبات علمی و
هوش مصنوعی توسعه یافتند.

شناخت معماری GPUهای AMD کمک می‌کند تفاوت میان
کارت‌های Radeon HD، سری R، سری RX، Radeon Pro،
FirePro و Instinct را بهتر درک کنیم. این موضوع هنگام
خرید کارت دست‌دوم یا لپ‌تاپ استوک اهمیت بیشتری دارد؛
زیرا ممکن است دو کارت با ظرفیت حافظه مشابه، قابلیت‌ها
و عملکرد کاملاً متفاوتی داشته باشند.

تفاوت Radeon، FirePro، Radeon Pro و Instinct

جدول کلی نسل‌ها و معماری‌های مهم AMD

کارت‌های Radeon قدیمی پیش از Terascale

پیش از معماری‌های Terascale و GCN، شرکت ATI نسل‌های
متعددی از کارت‌های Radeon را تولید کرده بود. کارت‌هایی
مانند Radeon 9200، Radeon 9600، Radeon 9800،
X1300، X1600 و X1950 در رایانه‌های دهه‌های گذشته
استفاده می‌شدند.

این محصولات ممکن است از رابط‌هایی مانند AGP یا
نسخه‌های اولیه PCI Express استفاده کنند. بسیاری از
آن‌ها با سیستم‌عامل‌ها و نمایشگرهای جدید سازگاری
محدودی دارند و برای استفاده امروزی بیشتر جنبه صنعتی،
تعمیراتی یا آرشیوی پیدا کرده‌اند.

معماری Terascale

Terascale یکی از دوره‌های مهم تاریخ GPUهای AMD بود و
در خانواده‌های متعددی از Radeon HD استفاده شد. این
معماری چند نسل مختلف داشت و در کارت‌های اقتصادی تا
رده‌بالا به کار رفت.

Terascale 1

نخستین نسل Terascale در کارت‌های Radeon HD 2000 و
HD 3000 دیده شد. HD 2400، HD 2600، HD 3650،
HD 3850 و HD 3870 از مدل‌های رایج این دوره هستند.

این کارت‌ها امروز برای بازی یا نرم‌افزارهای سنگین
مناسب نیستند، اما ممکن است برای خروجی تصویر در
سیستم‌های قدیمی یا اجرای نرم‌افزارهای هم‌دوره خود
استفاده شوند.

Terascale 2

نسل دوم Terascale در تعداد زیادی از کارت‌های
Radeon HD 4000، HD 5000 و بعضی مدل‌های HD 6000
استفاده شد.

Radeon HD 4350، HD 4550، HD 5450، HD 5670،
HD 5750، HD 5770، HD 5850 و HD 5870 از
نمونه‌های معروف آن هستند.

کارت Radeon HD 5450 هنوز هم در برخی رایانه‌های اداری
قدیمی دیده می‌شود. این کارت بیشتر برای ایجاد خروجی
تصویر، استفاده چندنمایشگره سبک و پخش محتوای قدیمی
کاربرد دارد و نباید آن را یک کارت مناسب برای بازی یا
پردازش سه‌بعدی جدید دانست.

Terascale 3

Terascale 3 در تعدادی از کارت‌های قدرتمند خانواده
Radeon HD 6000 استفاده شد. HD 6790، HD 6850،
HD 6870، HD 6950 و HD 6970 از نمونه‌های مهم این
نسل هستند.

بعضی کارت‌های سری HD 6000 از معماری‌ها و تراشه‌های
متفاوتی استفاده می‌کنند؛ بنابراین برای شناسایی دقیق،
باید مدل کامل GPU بررسی شود.

معماری GCN چیست؟

عبارت GCN مخفف
Graphics Core Next
است. این معماری جایگزین Terascale شد و برای اجرای
پردازش‌های گرافیکی و محاسبات عمومی روی GPU طراحی شده
بود.

معماری GCN برای چندین سال پایه تعداد زیادی از کارت‌های
Radeon، FirePro، Radeon Pro و شتاب‌دهنده‌های حرفه‌ای
AMD بود.

واحد محاسباتی در GCN

GPUهای GCN از مجموعه‌هایی با عنوان Compute Unit
تشکیل می‌شوند. هر Compute Unit شامل تعدادی واحد
پردازش برداری، زمان‌بند، حافظه محلی و منابع مشترک است.

عدد Stream Processor که در مشخصات کارت‌های AMD دیده
می‌شود، به تعداد واحدهای پردازشی ساده‌تر اشاره دارد؛
اما مقایسه مستقیم این عدد میان معماری‌های متفاوت همیشه
صحیح نیست.

GCN نسل اول و Radeon HD 7000

نخستین نسل GCN در کارت‌های Radeon HD 7000 وارد بازار
شد. HD 7730، HD 7750، HD 7770، HD 7850،
HD 7870، HD 7950 و HD 7970 از مهم‌ترین مدل‌های
این خانواده هستند.

Radeon HD 7750 به دلیل مصرف برق نسبتاً کنترل‌شده و
وجود نسخه‌هایی بدون کانکتور برق مجزا، در برخی
سیستم‌های اداری و کیس‌های قدیمی محبوب بود.

Radeon HD 7970 نیز یکی از کارت‌های قدرتمند زمان خود
بود و بعدها برخی تراشه‌ها یا مدل‌های نزدیک به آن با
نام‌های تجاری دیگری در خانواده R9 عرضه شدند.

خانواده‌های Radeon R5، R7 و R9

AMD پس از Radeon HD از نام‌گذاری R5، R7 و R9 استفاده
کرد. R5 معمولاً برای محصولات اقتصادی، R7 برای مدل‌های
اقتصادی تا میان‌رده و R9 برای مدل‌های قدرتمندتر به کار
می‌رفت.

مدل‌هایی مانند R7 240، R7 250، R7 260X،
R9 270، R9 270X، R9 280X، R9 290 و R9 290X
در بازار سیستم‌های قدیمی و دست‌دوم دیده می‌شوند.

بعضی محصولات این خانواده نسخه تغییرنام‌یافته یا
اصلاح‌شده تراشه‌های نسل قبل بودند. بنابراین فقط بر
اساس نام R7 یا R9 نمی‌توان معماری، قدرت یا سن واقعی
کارت را تشخیص داد.

معماری Polaris و Radeon RX 400

Polaris یکی از شناخته‌شده‌ترین نسل‌های GCN است و در
کارت‌های Radeon RX 400 وارد بازار شد. RX 460،
RX 470 و RX 480 از مهم‌ترین کارت‌های این نسل هستند.

Polaris با هدف ارائه عملکرد مناسب و بهره‌وری انرژی
بهتر نسبت به بسیاری از نسل‌های قدیمی توسعه یافت.
محصولات این نسل هنوز در بازار کارت‌های گرافیک استوک
و دست‌دوم حضور قابل توجهی دارند.

Radeon RX 500 و محبوبیت RX 570 و RX 580

خانواده Radeon RX 500 ادامه و تکامل محصولات Polaris
بود. RX 550، RX 560، RX 570 و RX 580 از مدل‌های
اصلی این خانواده هستند.

RX 570 و RX 580 برای سال‌ها در سیستم‌های گیمینگ
اقتصادی بسیار محبوب بودند. این کارت‌ها معمولاً با
حافظه GDDR5 و ظرفیت‌های مختلف عرضه شدند.

تعداد زیادی از کارت‌های RX 470، RX 480، RX 570 و
RX 580 در دوره استخراج ارز دیجیتال استفاده شده‌اند؛
بنابراین هنگام خرید نمونه دست‌دوم باید وضعیت تراشه،
حافظه، فن‌ها، بایوس و تعمیرات احتمالی بررسی شود.

نسخه‌های Radeon RX 500X و نام‌گذاری‌های مشابه

بعضی محصولات با پسوندهایی مانند X یا نام‌های مخصوص
لپ‌تاپ و سیستم‌های آماده عرضه شده‌اند. وجود پسوند X
لزوماً به معنی معماری کاملاً جدید یا افزایش چشمگیر
عملکرد نیست.

برای مقایسه باید تعداد واحدهای پردازشی، فرکانس،
نوع حافظه، پهنای باس و توان مصرفی مدل دقیق بررسی شود.

معماری Vega

Vega نسل پیشرفته‌تری از GCN بود و در کارت‌های مصرف‌کننده،
پردازنده‌های دارای گرافیک مجتمع، ورک‌استیشن‌ها و
شتاب‌دهنده‌های محاسباتی استفاده شد.

Radeon RX Vega 56، RX Vega 64 و Radeon VII از
کارت‌های شناخته‌شده این دوره هستند. بعضی از این
محصولات از حافظه HBM2 استفاده می‌کنند که پهنای باند
بالایی ارائه می‌دهد.

نام Vega همچنین در گرافیک مجتمع تعدادی از پردازنده‌های
Ryzen دیده می‌شود. گرافیک مجتمع Vega از حافظه RAM
سیستم استفاده می‌کند و عملکرد آن به سرعت، تعداد کانال
و ظرفیت حافظه اصلی وابسته است.

Radeon VII

Radeon VII یک کارت رده‌بالا مبتنی بر خانواده Vega بود
که از حافظه HBM2 با ظرفیت بالا استفاده می‌کرد. این کارت
علاوه بر بازی، در بعضی پردازش‌های تولید محتوا و
محاسباتی مورد توجه قرار گرفت.

بااین‌حال مصرف برق، حرارت، وضعیت درایور و قیمت نمونه
دست‌دوم باید هنگام خرید آن بررسی شود.

معماری RDNA چیست؟

RDNA معماری جدیدتر AMD برای کارت‌های گرافیک Radeon
است که بعد از دوره طولانی GCN معرفی شد. این معماری
با تمرکز بیشتر بر عملکرد گرافیکی، بازی و بهره‌وری
طراحی شده است.

ساختار واحدهای پردازشی RDNA نسبت به GCN تغییر کرد؛
به همین دلیل مقایسه تعداد Stream Processor میان
کارت‌های GCN و RDNA بدون توجه به معماری، نتیجه دقیقی
ایجاد نمی‌کند.

RDNA نسل اول و Radeon RX 5000

نخستین نسل RDNA در کارت‌های Radeon RX 5000 استفاده
شد. RX 5500 XT، RX 5600 XT، RX 5700 و RX 5700 XT
از مدل‌های مهم این خانواده هستند.

این نسل عملکرد مناسبی در بازی‌های Rasterization ارائه
می‌کرد، اما شتاب‌دهنده اختصاصی Ray Tracing مشابه
نسل‌های بعدی RDNA در آن وجود نداشت.

کارت‌های RX 5000 معمولاً از حافظه GDDR6 استفاده
می‌کنند و از نظر موتورهای رسانه، رابط PCI Express و
بهره‌وری نسبت به بسیاری از کارت‌های Polaris جدیدتر
هستند.

RDNA 2 و Radeon RX 6000

RDNA 2 در خانواده Radeon RX 6000 استفاده شد و
پشتیبانی سخت‌افزاری از Ray Tracing را به کارت‌های
Radeon مصرف‌کننده اضافه کرد.

RX 6400، RX 6500 XT، RX 6600، RX 6600 XT،
RX 6700 XT، RX 6800، RX 6800 XT و RX 6900 XT
از نمونه‌های شناخته‌شده این نسل هستند.

یکی از قابلیت‌های مهم این نسل Infinity Cache است.
این حافظه کش بزرگ روی تراشه می‌تواند بخشی از درخواست‌های
حافظه را بدون مراجعه مداوم به VRAM پاسخ دهد و به
افزایش پهنای باند مؤثر کمک کند.

محدودیت رابط در بعضی مدل‌های اقتصادی

بعضی کارت‌های اقتصادی RDNA 2 از تعداد محدودی Lane
در رابط PCI Express استفاده می‌کنند. در این شرایط،
نصب کارت روی مادربردی با نسل قدیمی‌تر PCIe ممکن است
در بعضی بازی‌ها یا کاربردها افت عملکرد بیشتری ایجاد
کند.

RDNA 3 و طراحی Chiplet

RDNA 3 در خانواده Radeon RX 7000 و برخی محصولات
حرفه‌ای Radeon Pro استفاده می‌شود. در بعضی GPUهای
رده‌بالای این نسل، بخش‌های مختلف تراشه با طراحی
Chiplet سازمان‌دهی شده‌اند.

RX 7600، RX 7700 XT، RX 7800 XT، RX 7900 GRE،
RX 7900 XT و RX 7900 XTX از مدل‌های شناخته‌شده
خانواده RX 7000 هستند.

این نسل علاوه بر بهبود واحدهای گرافیکی، موتور رسانه
پیشرفته‌تری دارد و در محصولات سازگار می‌تواند از
رمزگذاری یا رمزگشایی کدک‌های جدیدتر مانند AV1
پشتیبانی کند.

RDNA 4 و Radeon RX 9000

RDNA 4 نسل جدیدتر معماری گرافیکی AMD برای کارت‌های
Radeon RX 9000 است. در این نسل تمرکز بیشتری بر
عملکرد Ray Tracing، شتاب‌دهی هوش مصنوعی، کیفیت
تصویر و بهره‌وری پردازشی دیده می‌شود.

وجود یک GPU جدیدتر به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که تمام
مدل‌های آن از کارت‌های رده‌بالای نسل قبل سریع‌تر باشند.
جایگاه محصول، تعداد واحدهای پردازشی، ظرفیت حافظه،
پهنای باس و توان مصرفی همچنان تعیین‌کننده هستند.

معماری CDNA چیست؟

CDNA خانواده معماری‌های محاسباتی AMD است که برای
شتاب‌دهنده‌های Instinct و بارهای کاری دیتاسنتری
طراحی شده است.

این محصولات روی محاسبات برداری، ماتریسی، یادگیری ماشین،
شبیه‌سازی علمی و پردازش‌های HPC تمرکز دارند. استفاده
از حافظه HBM، فناوری‌های ارتباطی پرسرعت و پشتیبانی از
قالب‌های عددی مختلف از ویژگی‌های مهم این خانواده است.

یک شتاب‌دهنده Instinct معمولاً جایگزین مستقیم کارت
Radeon گیمینگ نیست. این محصولات ممکن است خروجی نمایشگر
معمولی نداشته باشند و برای سرور، رک، خنک‌کننده تخصصی
و نرم‌افزارهای محاسباتی طراحی شده باشند.

تفاوت RDNA و CDNA

معماری کارت‌های FirePro

خانواده FirePro در نسل‌های مختلف از GPUهای متفاوتی
استفاده کرده است. بعضی مدل‌های قدیمی بر پایه Terascale
و محصولات جدیدتر آن بر پایه نسل‌های GCN ساخته شده‌اند.

FirePro V3900، V4900، V5900 و V7900 از کارت‌های
قدیمی این خانواده هستند. مدل‌های FirePro W مانند
W4100، W5000، W5100، W7000، W7100، W8100 و
W9100 در ورک‌استیشن‌های حرفه‌ای دیده می‌شوند.

این کارت‌ها برای نسخه‌های مشخصی از نرم‌افزارهای CAD،
طراحی صنعتی و تولید محتوا عرضه شده‌اند. هنگام خرید
نمونه قدیمی باید آخرین درایور پشتیبانی‌شده و سازگاری
آن با نسخه نرم‌افزار بررسی شود.

Radeon Pro WX

خانواده Radeon Pro WX پس از FirePro در بازار
ورک‌استیشن معرفی شد. مدل‌هایی مانند WX 2100،
WX 3100، WX 3200، WX 4100، WX 5100،
WX 7100، WX 8200 و WX 9100 در این گروه قرار
دارند.

بعضی مدل‌های Radeon Pro WX بر پایه Polaris و بعضی
مدل‌های رده‌بالا بر پایه Vega ساخته شده‌اند. بنابراین
قرارگرفتن دو کارت در خانواده WX به معنی یکسان‌بودن
معماری آن‌ها نیست.

Radeon Pro W Series

خانواده Radeon Pro W نسل جدیدتری از کارت‌های حرفه‌ای
AMD است. مدل‌هایی مانند W5500، W5700، W6400،
W6600، W6800 و محصولات W7000 در این گروه قرار
می‌گیرند.

این کارت‌ها برای نرم‌افزارهای CAD، طراحی، مدل‌سازی،
مهندسی، تولید محتوا، تدوین و محیط‌های چندنمایشگره
حرفه‌ای عرضه می‌شوند.

محصولات Radeon Pro W7000 بر پایه RDNA 3 هستند و
مدل‌های رده‌بالا می‌توانند ظرفیت حافظه زیادی برای
پروژه‌های پیچیده، مدل‌های سه‌بعدی بزرگ و محتوای
وضوح‌بالا فراهم کنند.

Radeon Pro در لپ‌تاپ‌ها

بعضی لپ‌تاپ‌های ورک‌استیشن از GPUهای Radeon Pro
موبایل استفاده می‌کنند. نام‌هایی مانند Radeon Pro WX
و Radeon Pro سری W ممکن است در لپ‌تاپ‌های حرفه‌ای
Dell Precision، HP ZBook یا Lenovo ThinkPad P
دیده شوند.

عملکرد GPU لپ‌تاپی به توان تعیین‌شده توسط سازنده،
سیستم خنک‌کننده، ظرفیت حافظه و طراحی دستگاه وابسته است.
دو لپ‌تاپ با نام GPU مشابه ممکن است عملکرد یکسانی
نداشته باشند.

AMD در لپ‌تاپ‌های قدیمی

در لپ‌تاپ‌های قدیمی نام‌هایی مانند Radeon HD 6470M،
HD 7470M، HD 7570M، HD 7670M، HD 8570M،
R5 M230، R7 M260، R7 M360 و R9 M290X دیده
می‌شود.

بعضی از این محصولات نسخه تغییرنام‌یافته نسل‌های قبلی
هستند. علاوه بر آن، نوع حافظه می‌تواند DDR3 یا GDDR5
باشد و تفاوت قابل توجهی در پهنای باند ایجاد کند.

هنگام بررسی لپ‌تاپ قدیمی، نام GPU، نوع حافظه، ظرفیت
حافظه اختصاصی، درایور قابل نصب و وضعیت سوییچ میان
گرافیک مجتمع و مجزا باید کنترل شود.

گرافیک مجتمع AMD

بسیاری از پردازنده‌های AMD دارای گرافیک مجتمع هستند.
این محصولات در دوره‌های مختلف از معماری‌هایی مانند
Terascale، GCN، Vega و RDNA استفاده کرده‌اند.

گرافیک مجتمع حافظه اختصاصی مستقل مانند کارت دسکتاپ
ندارد و از RAM سیستم استفاده می‌کند. سرعت RAM، حالت
تک‌کاناله یا دوکاناله، ظرفیت حافظه و محدودیت توان
پردازنده بر عملکرد آن اثر می‌گذارند.

عبارت Radeon Graphics به‌تنهایی برای تشخیص قدرت گرافیک
مجتمع کافی نیست. باید مدل دقیق پردازنده، تعداد واحدهای
محاسباتی و نسل معماری بررسی شود.

آیا Radeon برای AutoCAD مناسب است؟

بسیاری از کارت‌های Radeon می‌توانند AutoCAD و
نرم‌افزارهای دوبعدی را اجرا کنند. برای پروژه‌های سبک،
قدرت بسیار بالای GPU معمولاً ضروری نیست و عملکرد
تک‌هسته‌ای CPU نیز اهمیت زیادی دارد.

برای محیط‌های حرفه‌ای، پروژه‌های سه‌بعدی بزرگ و
سازمان‌هایی که پایداری و تأییدیه نرم‌افزاری اهمیت
بیشتری دارد، Radeon Pro می‌تواند انتخاب مناسب‌تری
نسبت به Radeon مصرف‌کننده باشد.

آیا Radeon برای SolidWorks مناسب است؟

کارت‌های Radeon مصرف‌کننده ممکن است SolidWorks را
اجرا کنند، اما برای محیط کاری حرفه‌ای باید سازگاری
درایور و فهرست سخت‌افزارهای تأییدشده نرم‌افزار بررسی
شود.

Radeon Pro با درایور حرفه‌ای و تمرکز بر نرم‌افزارهای
مهندسی، معمولاً انتخاب منطقی‌تری برای پروژه‌های حساس
SolidWorks، مونتاژهای بزرگ و محیط‌های سازمانی است.

آیا Radeon برای Blender مناسب است؟

کارت‌های Radeon می‌توانند در Viewport، مدل‌سازی و
رندر GPU در Blender استفاده شوند، اما پشتیبانی دقیق
به نسخه Blender، سیستم‌عامل، معماری GPU و Backend
محاسباتی بستگی دارد.

برای انتخاب کارت باید ظرفیت VRAM، عملکرد رندر، پشتیبانی
نرم‌افزاری و سازگاری افزونه‌ها بررسی شود. داشتن
Stream Processor بیشتر به‌تنهایی تضمین‌کننده رندر
سریع‌تر نیست.

آیا Radeon برای Maya مناسب است؟

کارت‌های Radeon و Radeon Pro می‌توانند در Viewport،
مدل‌سازی، انیمیشن و برخی موتورهای رندر Maya استفاده
شوند. نوع موتور رندر تعیین می‌کند که GPU از چه رابط
محاسباتی باید پشتیبانی کند.

در پروژه حرفه‌ای، Radeon Pro به دلیل درایورهای
سازمانی و تمرکز بر پایداری می‌تواند نسبت به یک Radeon
گیمینگ انتخاب قابل پیش‌بینی‌تری باشد.

آیا AMD برای هوش مصنوعی مناسب است؟

AMD در حوزه هوش مصنوعی از کارت‌های Radeon، کارت‌های
حرفه‌ای و شتاب‌دهنده‌های Instinct استفاده می‌کند.
بااین‌حال سازگاری نرم‌افزاری باید پیش از خرید با دقت
بررسی شود.

حجم VRAM، نوع معماری، سیستم‌عامل، نسخه فریم‌ورک،
پشتیبانی ROCm و وجود بسته‌های آماده برای نرم‌افزار
موردنظر اهمیت زیادی دارند.

شتاب‌دهنده‌های Instinct برای پروژه‌های سروری و
دیتاسنتری طراحی شده‌اند و نباید فقط بر اساس ظرفیت
حافظه با کارت‌های دسکتاپ مقایسه شوند.

نرم‌افزار ROCm چیست؟

ROCm پلتفرم نرم‌افزاری AMD برای محاسبات شتاب‌یافته،
هوش مصنوعی و HPC است. این پلتفرم شامل ابزارها،
کتابخانه‌ها، کامپایلرها و رابط‌هایی برای استفاده از
GPUهای سازگار AMD است.

پشتیبانی ROCm برای همه کارت‌های قدیمی یا همه
سیستم‌عامل‌ها یکسان نیست. پیش از خرید GPU برای
هوش مصنوعی باید فهرست سخت‌افزار و نرم‌افزار سازگار
با نسخه مورد استفاده بررسی شود.

تفاوت Stream Processor و CUDA Core

Stream Processor نام رایج واحدهای پردازشی در مشخصات
GPUهای AMD است، در حالی که CUDA Core اصطلاح مورد
استفاده NVIDIA محسوب می‌شود.

این دو عدد را نمی‌توان به‌صورت یک‌به‌یک با هم مقایسه
کرد؛ زیرا معماری، زمان‌بندی دستورها، فرکانس، پهنای
حافظه و ساختار واحدهای پردازشی دو شرکت متفاوت است.

تشخیص معماری کارت گرافیک AMD

1. مدل کامل کارت را از Device Manager، GPU-Z یا
   مشخصات سازنده پیدا کنید.
2. شناسه سخت‌افزاری GPU را در صورت وجود چند نسخه
   متفاوت بررسی کنید.
3. نوع حافظه، ظرفیت VRAM و عرض باس را ثبت کنید.
4. مشخص کنید کارت دسکتاپ، لپ‌تاپی، ورک‌استیشن یا
   شتاب‌دهنده سروری است.
5. معماری دقیق تراشه را با مدل تجاری تطبیق دهید.
6. آخرین نسخه درایور و سیستم‌عامل پشتیبانی‌شده را
   بررسی کنید.
7. برای نرم‌افزارهای حرفه‌ای، فهرست سازگاری و
   تأییدیه‌های ISV را کنترل کنید.

راهنمای کلی خرید کارت AMD دست‌دوم

• سلامت خروجی‌های تصویر را آزمایش کنید.
• دمای بیکاری و دمای تحت بار را بررسی کنید.
• کارت را برای Artifacts، خطوط رنگی و خاموش‌شدن
  تصویر آزمایش کنید.
• سرعت و صدای فن‌ها را کنترل کنید.
• مشخصات واقعی کارت را با GPU-Z بخوانید.
• نسخه BIOS کارت را با مدل اصلی تطبیق دهید.
• وضعیت کانکتورهای برق و مدار تغذیه را بررسی کنید.
• آثار بازشدن، لحیم‌کاری یا تعمیر حافظه را کنترل کنید.
• توان موردنیاز کارت را با پاور سیستم مقایسه کنید.
• پشتیبانی درایور برای سیستم‌عامل خود را بررسی کنید.